Ogroman sistem atlantskih morskih struja slabi, a naučnici upozoravaju da bi njegov mogući kolaps mogao izazvati dramatično zahlađenje sjeverne Evrope, ali i naglo povećanje zagrijavanja u ostatku svijeta.
Riječ je o Atlantskoj meridionalnoj cirkulaciji (AMOC), ogromnom sistemu morskih struja koji prenosi toplu vodu iz tropskih područja prema Evropi. Kako voda putuje prema sjeveru, hladi se, postaje gušća i tone u dubine okeana, odakle se vraća prema jugu.
Međutim, zbog zagrijavanja okeana voda više nije dovoljno hladna i gusta kao ranije, a mjerenja pokazuju da se cirkulacija usporava.
Situaciju dodatno pogoršava topljenje ledenog pokrivača Grenlanda, koje u sjeverni Atlantik unosi velike količine slatke vode. Ona je manje gusta od slane morske vode i dodatno usporava cirkulaciju.
Ako bi AMOC doživio potpuni kolaps, temperature u sjevernoj Evropi mogle bi pasti za 5 do 15 stepeni Celzijusa, prema jednoj procjeni.
Zemlja bi se ukupno mogla dodatno zagrijati
Slabljenje AMOC-a nije nova pojava. Ovaj sistem je tokom posljednjih 2,7 miliona godina prolazio kroz stotine perioda slabljenja kako se klima mijenjala.
Naučnici su dugo pretpostavljali da se u tim periodima toplota samo premještala iz jednog dijela svijeta u drugi, kada se sjeverni Atlantik hladio, južnije regije bi se zagrijavale.
Nova studija, međutim, donosi drugačiju sliku.
Modeliranje pokazuje da je tokom ranijih perioda slabljenja AMOC-a Zemlja u cjelini postajala toplija.
“AMOC djeluje poput ventila koji kontroliše energetski bilans planete”, rekao je glavni autor studije Christo Buizert sa Oregon State Universityja.
Toplota se nakuplja u okeanu
Kada je AMOC snažan, topla voda stiže do sjevernog Atlantika, gdje predaje toplotu atmosferi. Kada je cirkulacija slaba, prema rezultatima istraživanja, toplota se umjesto toga nakuplja u okeanu.
Buizert navodi da su raniji periodi slabljenja AMOC-a izazvali količinu zagrijavanja jednaku deset godina današnjih emisija koje proizvodi čovječanstvo.
Istraživanje je objavljeno u časopisu Nature Geoscience. Naučnici ipak naglašavaju da promjene AMOC-a u prošlosti nisu savršena analogija za ono što se danas događa, ali mogu pomoći u razumijevanju mogućih posljedica budućeg zagrijavanja.
