Dok Evropa i zemlje regiona ubrzano modernizuju tržište poštanskih usluga, Bosna i Hercegovina ostaje zaglavljena u prošlosti – ne zbog tehnologije, već zbog ljudi koji aktivno koče razvoj. U centru pažnje nalazi se Agencija za poštanski saobraćaj BiH, institucija koja bi trebala štititi tržište i korisnike, ali se sada suočava s ozbiljnim optužbama za sukob interesa.
Tako bar tvrde iz Udruženja privatnih poštanskih operatera BiH. Kako navode iz ovog Udruženja, član Savjeta Agencije, koji je istovremeno zaposlen u BH Pošti, aktivno utiče na odluke koje favorizuju javnog operatera, dok istovremeno potkopavaju poslovanje privatnih kompanija. Ovo otvara pitanje integriteta regulatornog procesa i povjerenja u instituciju koja bi trebala biti nepristrasna, piše Biznis.info.
Najkontroverznije su nedavne inicijative Agencije koje, prema navodima, direktno ugrožavaju rad privatnih kurirskih i poštanskih kompanija.
Agencija je privatnim operaterima zaprijetila oduzimanjem dozvole ukoliko korisnicima omoguće preuzimanje pošiljaka na lokacijama i u terminima koje sami biraju. Problematično je i to što se Agencija pritom poziva na interna pravila koja je, kako tvrde iz Udruženja, “Savjet donio bez zakonske osnove i bez saglasnosti resornog ministarstva, sa ciljem stvoranja monopol javnih operatera”.
Ovakve odluke otvaraju brojna pitanja: Da li građani uopšte imaju pravo na slobodan izbor pružaoca poštanskih usluga? Da li se privatnim kompanijama uskraćuje jednak i fer pristup tržištu?
Jedan od najjasnijih primjera, kako tvrde, jeste blokada razvoja paketomata – samouslužnih uređaja koji omogućavaju preuzimanje ili slanje pošiljki 24/7, bez čekanja i bez ograničenja radnog vremena.
Dok su paketomati u regionu već standard, u BiH je njihovo širenje zaustavljeno upravo od strane Agencije. Privatnim kompanijama instalacija je onemogućena zbog, kako se navodi, “stava Agencije o njihovoj nedopuštenosti”.
Istovremeno, javni operateri ove uređaje nesmetano postavljaju širom zemlje, što se u sektoru ocjenjuje kao otvorena diskriminacija.
Novi Opšti uslovi za obavljanje poštanskih usluga, koji jasno predviđaju upotrebu paketomata i omogućavaju privatnim operaterima korištenje poslovnih prostora za preuzimanje i uručenje pošiljaka, već godinama stoje neaktivni u fiokama stručnih službi Agencije.
Za to vrijeme, članovi Savjeta Agencije, iako u tehničkom mandatu, nastavljaju donositi odluke koje, prema procjenama iz Udruženja, opstruiraju razvoj tržišta.
Posljednja zvanična istraživanja pokazuju da se poštansko tržište BiH danas nalazi iza tržišta Albanije i Sjeverne Makedonije po stepenu razvoja – što je alarmantan podatak za zemlju koja želi napredniju logistiku i digitalnu ekonomiju.
Privatni operateri ulažu znatna sredstva u tehnologiju, infrastrukturu i razvoj kadrova. Nasuprot tome, javni operateri godinama gomilaju milionske gubitke, ali bez bilo kakvih vidljivih posljedica.
Građani i privreda BiH plaćaju najveću cijenu ovakvog stanja: spor, zastario i nerazvijen poštansko-kurirski sistem koči e-trgovinu, logistiku, investicije i ukupnu konkurentnost.
Napredak i modernizacija poštanskog sektora, navodi se, ne smiju ostati taoci ličnih interesa i institucionalnog nerada. Građani BiH zaslužuju transparentno tržište, slobodan izbor pružaoca usluga i jednak tretman svih učesnika – što danas, prema ocjenama Udruženja, nije slučaj.
