Globalni klimatski sistem prolazi kroz značajnu promjenu. Nakon višegodišnje faze La Niña, tropski Pacifik ulazi u novu fazu koja bi mogla prerasti u izuzetno snažan, takozvani „Super“ El Niño. Najnovija istraživanja pokazuju brze promjene ispod površine okeana u zapadnom Pacifiku, slične onima koje su prethodile najjačim El Niño epizodama u prošlosti.
Super El Niño djeluje kao ogroman izvor toplote, oslobađajući velike količine energije iz okeana u atmosferu. To utiče na globalne vazdušne struje i može značajno promijeniti vremenske obrasce širom planete u narednim godinama.
Riječ je o dijelu klimatskog sistema poznatom kao ENSO, koji se odnosi na smjenjivanje toplih i hladnih faza u ekvatorijalnom dijelu Tihog okeana, obično u razmacima od jedne do tri godine. Hladna faza naziva se La Niña, dok je topla El Niño, a svaka od njih snažno utiče na međusobni odnos okeana i atmosfere, kao i na vremenske prilike širom svijeta.
U pojedinim slučajevima, El Niño može dostići ekstremnu jačinu i tada se klasifikuje kao „Super“, kada temperatura površine mora odstupa više od +2,0°C. Razlika između običnog i Super El Niña ogleda se u intenzitetu uticaja na atmosferu – dok slabiji događaji samo pomjeraju mlazne struje, najjači mogu poremetiti kompletnu globalnu cirkulaciju.
Kako dolazi do ovako snažnog fenomena? Tokom La Niñe, pasatni vjetrovi guraju toplu vodu ka zapadnom Pacifiku, gdje se ona akumulira. Kada ti vjetrovi oslabe, ta nagomilana toplota počinje da se kreće ka istoku, često uz pomoć snažnih zapadnih udara vjetra. Ako je količina toplote velika, oslobađanje energije postaje intenzivnije, što može dovesti do razvoja Super El Niña.
Trenutna mjerenja pokazuju da se ispod površine već formirao veliki talas tople vode, poznat kao Kelvinov talas, koji se kreće ka istoku i postepeno izbija na površinu, dodatno jačajući El Niño.
Upoređivanjem sadašnjih uslova sa ranijim snažnim događajima, poput onih iz 1982/83, 1997/98. i 2015/16. godine, uočava se sličan obrazac. Iako se sistem još uvijek razvija nakon slabe La Niñe, promjene se odvijaju veoma brzo.
Prognoze vodećih klimatskih modela, uključujući ECMWF, ukazuju na to da bi tokom 2026. godine mogao nastati veoma snažan El Niño, sa temperaturnim anomalijama koje prelaze prag za „Super“ kategoriju. Njegov vrhunac se obično očekuje između jeseni i početka zime.
Prvi uticaji mogli bi se osjetiti već tokom ljeta 2026. godine. U Sjevernoj Americi to često znači niže pritiske vazduha na istoku kontinenta i blaže temperature, dok se u Evropi uglavnom očekuju topliji uslovi od prosjeka, jer su direktni efekti slabiji.
Na južnoj hemisferi, posebno u Australija, El Niño obično donosi sušnije vrijeme i povećan rizik od suša.
Poznato je i da El Niño smanjuje aktivnost uragana na Atlantiku, jer stvara nepovoljne uslove za razvoj tropskih oluja, poput jačeg smicanja vjetra i stabilnije atmosfere.
Najizraženiji uticaj ovog fenomena javlja se tokom zime. U Sjevernoj Americi to dovodi do promjena u kretanju mlaznih struja i raspodjeli snijega, dok je u Evropi situacija složenija. Dosadašnji podaci pokazuju da tokom snažnih El Niño godina dolazi do smanjenja snježnih padavina u mnogim dijelovima kontinenta, uglavnom zbog češćeg dotoka toplijeg vazduha sa juga.
Iako Evropa nije direktno pod uticajem El Niña, promjene u globalnoj cirkulaciji vazduha ipak se osjete i na ovom prostoru.
