Nakon 16 godina političkog uticaja u Evropskom vijeću, mađarski premijer Viktor Orban odlazi s jedne od ključnih pozicija u evropskoj politici, gdje je često blokirao i usporavao odluke Evropske unije. Iako se njegov politički uticaj smanjuje nakon izbora, analitičari upozoravaju da se uloga “unutrašnjeg izazivača” u EU neće dugo zadržati praznom.
Prema analizi koju je objavio briselski medij Politico, više evropskih lidera već se profilira kao potencijalni nasljednici Orbanove uloge u Evropskom vijeću.
Iako je Orban ranije često koristio pravo veta kako bi blokirao odluke EU, predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen već je najavila moguće promjene pravila odlučivanja kako bi se smanjile blokade unutar Unije.
Jedan od lidera koji se spominje u tom kontekstu je bivši slovenački premijer Janez Janša. On je ranije bio poznat po oštrim političkim stavovima i sukobima s Briselom, ali i po različitim pozicijama u odnosu na Orbana, posebno kada je riječ o politici prema Ukrajini.
Janša je, za razliku od Orbana, javno podržao evropsku integraciju Ukrajine i posjetio Kijev nakon početka ruske invazije 2022. godine.
Među potencijalnim “tvrđim glasovima” u EU spominje se i slovački premijer Robert Fico, koji je u više navrata blokirao ili uslovljavao odluke o sankcijama Rusiji i finansijskoj pomoći Ukrajini.
U analizi se navodi da bi Fico mogao nastaviti politiku snažnog otpora pojedinim mjerama EU, iako je u praksi često balansirao između kritike i podrške zajedničkim odlukama Unije.
Spominje se i češki političar Andrej Babiš, koji bi povratkom na vlast mogao dodatno uticati na evropske politike, posebno u oblasti ekonomije i klimatskih regulativa.
Za razliku od Orbana, mnogi diplomati smatraju da bi budući desničarski lideri u Evropskom vijeću mogli praviti političke probleme, ali ne nužno u obliku dugotrajnih blokada kakve je koristio mađarski premijer.
Posebna pažnja u analizi posvećena je i italijanskoj premijerki Giorgiji Meloni, koja balansira između desničarske politike i pragmatične saradnje s Briselom, posebno u pitanjima migracija i ekonomije.
Kao potencijalni faktor nestabilnosti spominje se i bugarski političar Rumen Radev, koji prema procjenama analitičara ima sve veći politički uticaj i stavove koji bi mogli uticati na odnose EU prema Ukrajini.
U Briselu se ocjenjuje da, iako Orbanov odlazak predstavlja kraj jedne političke ere, Evropska unija i dalje ostaje suočena s izazovima unutrašnjih neslaganja i različitih političkih pravaca među državama članicama.
