Više od 100 američkih vojnih savjetnika nalazi se u Saudijskoj Arabiji, gdje pružaju obavještajnu i tehničku podršku saudijskim snagama u kampanji protiv Huta u Jemenu, objavio je CNN pozivajući se na pet izvora upoznatih s operacijom.
Jedan američki zvaničnik tvrdi da je u novoformiranoj zajedničkoj komandi angažirano približno 200 američkih vojnika.
Njihovo raspoređivanje dolazi u trenutku snažne eskalacije sukoba na Arapskom poluotoku i rastuće opasnosti od otvorenog rata između Saudijske Arabije i Huta, jemenske oružane grupe bliske Iranu.
Nova eskalacija mogla bi ugroziti moreuz Bab el-Mandeb, jedan od najvažnijih svjetskih pomorskih puteva koji povezuje Crveno more s Indijskim okeanom.
Amerikanci pomažu u praćenju bojišta i izboru meta
Američki vojni savjetnici djeluju u okviru zajedničke komande formirane tokom posljednjih nekoliko sedmica, nakon što su se pojavile informacije da Iran pojačava podršku napadima Huta na Saudijsku Arabiju.
Prema navodima jednog američkog zvaničnika, Washington je pomogao Saudijskoj Arabiji u korištenju sistema koji vojnim oficirima omogućava da u realnom vremenu prate događaje na bojištu.
Izvor je sistem uporedio s platformom Maven, koju Pentagon koristi za analizu velike količine podataka i snimaka uz pomoć umjetne inteligencije.
Drugi izvor naveo je da SAD pruža Saudijskoj Arabiji geoprostornu podršku prilikom određivanja meta za napade na Hute.
Američka pomoć, međutim, prema tvrdnjama izvora CNN-a, podliježe strogim ograničenjima.
SAD tvrdi da ne učestvuje direktno u napadima
Američki vojnici navodno ne učestvuju direktno u izvođenju napada, ne pune saudijske borbene avione gorivom i ne pružaju operativnu pomoć kakvu je Washington davao Rijadu tokom ranijih sukoba s Hutima.
Aktuelna podrška uglavnom je usmjerena na razmjenu obavještajnih podataka, koordinaciju i nastojanje da saudijske vojne operacije budu provedene organizirano i profesionalno.
Izvori su ovu misiju opisali kao proširenje dugogodišnje vojne saradnje i obuke između SAD-a i Saudijske Arabije, jednog od najvažnijih američkih saveznika u regiji.
Zvaničnik američkog Ministarstva odbrane kazao je da Pentagon „u pravilu ne komentira pitanja povezana s obavještajnim aktivnostima“. Saudijska ambasada u Washingtonu nije odmah odgovorila na upit.
Huti osvojili stratešku luku
Američka podrška pojačana je u trenutku novih napredovanja Huta u Jemenu, gdje su sukobi dostigli najveći intenzitet od 2022. godine.
Krhko primirje između Huta i međunarodno priznate jemenske vlade, koju podržava Saudijska Arabija, uspostavljeno je prije četiri godine. Međutim, Jemen je i dalje praktično podijeljen između suprotstavljenih snaga.
Huti su u četvrtak zauzeli strateški važnu luku na Crvenom moru, što bi im moglo omogućiti da dodatno ugroze plovidbu kroz Bab el-Mandeb.
Grupa je optužena i za nedavne raketne i bespilotne napade na Saudijsku Arabiju u kojima su poginuli i ranjeni deseci civila.
Washington strahuje od zatvaranja ključnog moreuza
Američki zvaničnici vjeruju da se u Jemenu trenutno nalazi nekoliko stotina pripadnika iranskog Korpusa čuvara Islamske revolucije koji sarađuju s Hutima.
Prema tvrdnjama jednog izvora CNN-a, njihov krajnji cilj mogao bi biti zatvaranje moreuza Bab el-Mandeb. Tim potezom bio bi ugrožen jedan od ključnih pravaca za transport energenata i druge robe između Azije, Bliskog istoka i Evrope.
CNN je ranije objavio da je Iran razmatrao svojevrsnu ekonomsku „nuklearnu opciju“ u slučaju propasti pregovora sa SAD-om – korištenje Huta za blokiranje ovog strateškog pomorskog prolaza.
Američki državni sekretar Marco Rubio ove je sedmice također poručio da Washington raspolaže informacijama koje ukazuju na umiješanost Irana u napade Huta na saudijsku energetsku infrastrukturu.
Sjećanje na civilne žrtve izaziva zabrinutost
Novo američko angažiranje izaziva zabrinutost zbog ranije podrške koju je Washington pružao saudijskim operacijama u Jemenu tokom administracija Baracka Obame i prvog mandata Donalda Trumpa.
Kritičari su tada tvrdili da je američka obavještajna i tehnička pomoć doprinijela napadima u kojima je stradao veliki broj civila.
Zbog toga u američkoj vojsci postoji snažan oprez prema pretjeranom povezivanju sa saudijskom kampanjom, posebno u slučaju da novi napadi dovedu do civilnih žrtava.
„Ovo više nisu stara vremena“, kazao je jedan od izvora, ukazujući na ograničenja koja su postavljena američkim vojnicima.
Američke snage već iscrpljene ratom s Iranom
Dodatni problem za Washington predstavlja činjenica da su američke snage već snažno opterećene nakon više od šest mjeseci rata s Iranom.
Američki vojnici u regiji izloženi su ponovljenim raketnim i napadima dronovima, dugim raspoređivanjima i rastućoj zabrinutosti zbog potrošnje raketa i druge municije.
Veći dio američke vojne pažnje trenutno je usmjeren na Hormuški moreuz, gdje SAD izvodi napade na iranske ciljeve, prati trgovačke brodove i provodi pomorsku blokadu iranskih luka.
Otvaranje novog fronta u Jemenu moglo bi dodatno rastegnuti američke vojne kapacitete i istovremeno ugroziti dva najvažnija pomorska pravca na Bliskom istoku – Hormuški moreuz i Bab el-Mandeb.
